(Άρθρο μου στην “Εφημερίδα των συντακτών”)
Οι πρόωρες εκλογές στην Ισπανία υπενθυμίζουν ότι το στεγαστικό δεν είναι ένα ακόμη θέμα οικονομικής πολιτικής. Όταν η κατοικία γίνεται απρόσιτη, η ανασφάλεια γίνεται μέρος της καθημερινότητας και οι νέοι αδυνατούν να σχεδιάσουν τη ζωή τους, τότε διακυβεύεται η κοινωνική συνοχή.
Στην Ισπανία, τα κόμματα της Δεξιάς αντιτάχθηκαν σε ένα πλαίσιο που επιδίωκε μεγαλύτερη προστασία για τους ενοικιαστές, περιορισμούς στις εξώσεις και ρυθμίσεις για τις προσωρινές μισθώσεις. Η σύγκρουση είναι βαθιά πολιτική: από τη μία, η αντίληψη ότι η κατοικία είναι πρωτίστως επενδυτικό προϊόν· από την άλλη, η θέση ότι αποτελεί θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα και προϋπόθεση για μια συνεκτική κοινωνία.
Στην Αθήνα, αυτή η συζήτηση δεν μπορεί να περιμένει. Νέοι άνθρωποι καθυστερούν να αυτονομηθούν, οικογένειες μετακινούνται διαρκώς αναζητώντας ένα ενοίκιο που να μπορούν να αντέξουν και εργαζόμενοι που είναι απαραίτητοι για τη λειτουργία της πόλης δυσκολεύονται να κατοικήσουν κοντά στη δουλειά τους. Την ίδια στιγμή, χιλιάδες κατοικίες παραμένουν κλειστές, ενώ άλλες αποσύρονται από τη μακροχρόνια μίσθωση.
Η κυβέρνηση επιμένει σε παρεμβάσεις επικοινωνιακού χαρακτήρα, με αποτελέσματα ακριβώς αντίθετα από εκείνα που υπόσχονται: η στεγαστική πίεση δεν υποχωρεί, αλλά εντείνεται. Το πρόβλημα δεν λύνεται με δύο ή τρεις επιπλέον ορόφους στην ήδη επιβαρυμένη Αθήνα όπως πρότεινε πρόσφατα ο Πρωθυπουργός. Δεν λύνεται με περισσότερο τσιμέντο και μπόνους που θα μετατρέψουν ένα κοινωνικό πρόβλημα σε ευκαιρία για λίγους.
Κεντρικό ζήτημα είναι και τα κλειστά ακίνητα που διαχειρίζονται τράπεζες, funds και εταιρείες διαχείρισης. Η Πολιτεία οφείλει να ασκήσει πίεση, ώστε αυτά να επιστρέψουν στη μακροχρόνια μίσθωση, αντί να παραμένουν εκτός αγοράς την ώρα που η στεγαστική κρίση οξύνεται. Αυτή είναι και η κατεύθυνση που προτείνει το ΠΑΣΟΚ: αξιοποίηση των κλειστών κατοικιών, έλεγχος της επίδρασης της βραχυχρόνιας μίσθωσης και της Golden Visa και δημιουργία αποθέματος προσιτής και κοινωνικής κατοικίας. Η Αθήνα μπορεί να αξιοποιήσει τη συμμετοχή της στην ευρωπαϊκή αποστολή για τις 100 Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις, συνδέοντας ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους για την ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων με την ανακαίνιση κλειστών κατοικιών και την επιστροφή τους στην αγορά, με προσιτό ενοίκιο και σαφείς κοινωνικούς όρους.
Υπάρχει και μια καθαρή πολιτική παρακαταθήκη. Σε μια εξαιρετικά δύσκολη περίοδο για τη χώρα, η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου θεσμοθέτησε την προστασία της πρώτης κατοικίας των υπερχρεωμένων νοικοκυριών. Δεν έλυνε όλα τα προβλήματα, αλλά εξέφραζε μια κρίσιμη αρχή: η κύρια κατοικία δεν είναι μια απλή τραπεζική εκκρεμότητα. Είναι ο χώρος ασφάλειας μιας οικογένειας.
Σήμερα χρειαζόμαστε ξανά αυτή την αρχή, προσαρμοσμένη στις νέες συνθήκες. Όχι επιδοματικές ανάσες που σύντομα εξανεμίζονται, ούτε επικοινωνιακές κινήσεις που αφήνουν ανέγγιχτο τον πυρήνα της κρίσης. Χρειαζόμαστε προσιτή και κοινωνική κατοικία, κανόνες στην αγορά, προστασία των ενοικιαστών και μια πόλη που δεν θα διώχνει τους κατοίκους της.
Αυτή την αρχή οφείλουμε να την κάνουμε ξανά δημόσια πολιτική. Μια πόλη που δεν επιτρέπει στους ανθρώπους της να μείνουν, να δημιουργήσουν και να ελπίσουν, δεν χάνει μόνο κατοίκους· χάνει το μέλλον της.
Μπορείτε να δείτε τις υπόλοιπες παρεμβάσεις μου εδώ